گزارش رویت هلال بحرانی و رکوردی ربیع الاول 1436

 
گزارش رصد هلال ربیع الاول 1436
تاریخ رصد
 دوشنبه 1 دی ماه 93 برابر با 29 صفر 1436 و 22 دسامبر 2014
محل رصد :  بالاتر از روستای کشه، پای کوه کرکس
عرض و طول جغرافیایی رصدگاه :    33درجه و 24 دقیقه شمالی و 51 درجه و 46 دقیقه شرقی
ارتفاع رصدگاه از سطح دریا : 2500 متر
دمای هوا: 0 درجه سلسیوس
درصد رطوبت: در حدود 50 درصد
سرعت باد: بدون وزش باد
افق غربی از لحاظ وجود غبار و سایر موانع :   حدود 1 درجه کوه در محل غروب هلال، حدود 1 درجه غبار رقیق بر فراز کوه ها در افق و وجود چند لایه ابر در ارتفاع صفر تا 3 درجه برفراز افق
زمان استقرار در رصدگاه : از ساعت 16:40
اسامی رصدگران : اسفندیار جهانگیری، محمد سلطان الکتابی و حمیدرضا احمدی  
ابزارهای مورد استفاده : دوربین دو چشمی 90*20 و تلسکوپ 8 اینچ مید، دو دستگاه دوربین عکاسی، یک دستگاه دوربین فیلمبرداری، لنز 1000 میلیمتر جهت عکاسی از هلال، سه عدد سه پایه
غروب محاسباتی خورشید : 59: 16
غروب ظاهری خورشید : ساعت 16:59
غروب محاسباتی ماه :17:40
مکث : 40 دقیقه و 9 ثانیه
نتیجه ی رصد : هلال با دوربین دوچشمی رویت گردید.
نخستین رویت هلال: 17:27 توسط محمد سلطان الکتابی و بلافاصله حمیدرضا احمدی در مجموع به مدت کمتر از یک دقیقه
پارامتر های هلال به هنگام نخستین رویت17:27
1.5°
7.49°
0.337°
0.55%
 0.14
 12h21′ 
367761km
19:00
 ارتفاع ماه 
 جدایی زاویه ای  
اختلاف سمت بین ماه و خورشید 
 فاز ماه 
 ضخامت قسمت میانی ماه 
 سن ماه 
 فاصله ی ماه تا زمین 
پایان رصد
 

مشروح گزارش:
در هفته و روزهای منتهی به رویت هلال ربیع الاول با برگزاری چند نشست در کنار اعضای گروه تلاش کردیم آخرین هماهنگی و برنامه ریزی ها را برای آماده شدن جهت شکار هلال ربیع الاول داشته باشیم. در این راستا ابهامات زیادی وجود داشت؛ مبهم بودن وضعیت هوا تا آخرین ساعات منتهی به رویت هلال، انتخاب بهترین رصدگاه، نداشتن ابزار مناسب جهت رویت این هلال، نا مشخص بودن وسیله نقلیه جهت عزیمت به رصدگاه و ...
چند روز مانده به رصد هلال با عنایت و مساعدت دوستان بزرگوار آقایان قضاوی و مزروعی، تلسکوپ 8 اینچ مید متعلق به ستاد استهلال استان اصفهان را در اختیار گرفته و مجهز نمودیم. به دلیل ابری بودن هوای منطقه در شب های منتهی به رویت هلال، نتوانستیم رصد موفقی جهت تنظیم و الاین تلسکوپ داشته باشیم. تنها فرصت موجود، الاین در روز، پیش از غروب خورشید در روز یکم دی ماه بود.
از طرف دیگر برنامه ای دقیق و جدی برای عکاسی از هلال با دوربین عکاسی به همراه لنز 1000 میلیمتری مستقر بر روی سه پایه موتور دار تدارک دیده بودیم تا در مدت زمان مکث ماه، مستقلا از هلال عکاسی پیوسته کنیم.
برای استفاده از دوربین دوچشمی 90*20 در تردید بودیم. این هلال سخت تر از آنی به نظر میرسید که با یک دوربین دوچشمی متوسط به جنگ آن برویم! به این حال شفافیت بینظیر این دوربین و تجربیات موفق گذشته با آن ، کور سوی امیدی را برای استفاده از این دوربین نوید می داد؛ از طرف دیگر، رویت موفق هلال صفر 1435 توسط جناب استاد بوژ مهرانی از دریچه دوربین 80*15 در سال گذشته ، انگیزه و قوت قلبی برای ما در انتخاب دوربین 90*20 ایجاد میکرد.
در بین گزینه های پیش رو جهت انتخاب رصدگاه ، با وجود 3 ناکامی در سال گذشته در منطقه کرکس، بار دیگر همین منطقه گزینه اصلی برای رویت هلال بود و نهایتا به گزینش نهایی رسید.
خوشبختانه خودروی مناسبی از سوی سپاه، در اختیار گروه قرار گرفت. طبق برنامه ریزی، یک روز پیش از موعد رویت هلال، در قالب گروهی سه نفره متشکل از آقایان جهانگیری، حمیدرضا احمدی و سلطان الکتابی، به رصدگاه انتخابی رهسپار شدیم تا آخرین بررسی ها  و ملاحظات برای برنامه پیش رو انجام گردد. بعد از ظهر یکشنبه با وجود بارش شدید باران ، به سمت کرکس حرکت کردیم و ساعتی پبش از غروب آفتاب به منطقه مورد نظر رسیدیم؛ در حالی که هوا کاملا برفی و مه آلود بود و خبری از خورشید در آسمان نبود، لذا نتوانستیم به شناسایی افق بپردازیم. با این وجود حضور در منطقه برای شناسایی رصدگاه و آماده سازی گروه کاملا مفید و ضروری بود. به اصفهان باز گشتیم تا بعد از ظهر دوشنبه بار دیگر به رصدگاه انتخابی بازگردیم.
عضو چهارم گروه، آقای میثم سمیعی شامگاه یکشنبه از سفر زیارتی عتبات بازگشت تا روز دوشنبه برای رویت هلال به گروه ملحق شود ولی نهایتابه دلیل بیماری نتوانست به گروه بپیوندد.
طبق قرار قبلی با راننده، ساعت 13:45 عازم رصدگاه بودیم ولی متاسفانه با بدقولی و تغییر راننده با یک ساعت تاخیر حرکت کردیم و نهایتا پس از برداشتن وسایل، در حدود ساعت 15:45 از شهر به سمت رصدگاه خارج شدیم.
در شرایط موجود،قابل پیش بینی بود که در بهترین حالت تنها چند دقیقه پیش از غروب آفتاب به رصدگاه میرسیم. به دوستانم عرض کردم چون زمان کافی نداریم، روش قطبی کردن و به کار اندازی موتور تلسکوپ را فراموش کنید. اگر شانس داشته باشیم، محل دقیق غروب خورشید را ثبت کنیم ، محل غروب ماه را به دقت شناسایی کنیم و دوربین دوچشمی، تلسکوپ و دوربین عکاسی را در محدوده غروب ماه تنظیم کنیم. مختصات ماه در نیمه دوم مکث آن را نوشته بودم و به دوستانم گفتم تنها شانس ما در رویت، بین 17:18 تا 17:30 خواهد بود؛ وقتی ارتفاع هلال کمتر از 3 درجه است و آسمان به اندازه کافی تاریک میشود.
 
در ساعت 16:40، کمتر از 20 دقیقه مانده به غروب آفتاب به محل رصد رسیدیم. هوا بسیار تمیز و نور خورشید آزار دهنده بود. به سرعت اقدام به نصب وسایل کردیم. وجود چند لایه ابر مزاحم بر بالای افق کمی ایجاد نگرانی می کرد. محل غروب خورشید در افق صفر ثبت شد و محل حرکت ماه در بهترین زمان، شناسایی شد. دوربین عکاسی ( مستقر بر روی سه پایه مجهز به لنز 1000 میلیمتر، بدون موتور رد یاب) ، دوربین دوچشمی، و تلسکوپ هر سه به سمت موقعیت ماه بین ساعت 17:18 تا 17:30 نشانه رفته بودند. رنگ های افق دلفریب و تماشایی بود. لایه های باریک ابر، بسیار شارپ و تیز به رنگ قرمز و نارنجی در میدان دید به چشم می خورد. مدام شاهد عبور هواپیما در میدان دید بودیم. من پشت دوربین دوچشمی مستقر بودم و آقایان حمیدرضا احمدی و جهانگیری با تلسکوپ.





دوربین عکاسی هم مستقلا به طور پیوسته از محل حرکت هلال عکس میگرفت. دوربین فیلم برداری هم از ماوقع مستند سازی میکرد. ساعت 17:18 دقیقه شد. به نظر می آمد موقعیت مناسبی برای رویت باشد چون محل ماه بالای یکی از لایه های ابر بود. با این وجود خبری از هلال نبود. نه در دوربین نه در تلسکوپ. چند بار از کنار دوربین خارج شدم و دوباره پشتش قرار گرفتم. باید اعتراف کنم که هنوز به قابلیت این دوربین برای شکار چنین هلالی تردید داشتم. با این حال عزمم را جزم کردم و محل مورد نظر را به دقت زیر و رو کردم! وجود لایه های ابر باریک در میدان دید، وسیله مناسبی برای فوکوس کردن دقیق چشم بود. ناگهان متوجه خروج چیزی از زیر ابر شدم...چند ثانیه طول کشید، داشتم دنبالش می کردم. فاصله گرفتنش از لایه ابر باریک کاملا مشهود بود. چشم از دوربین بر نداشتم. سعی کردم به احساس خودم مسلط باشم و اول یقین پیدا کنم. وقتی از هلال بودن آنچه دیده بودم یقین پیدا کردم، دیگر نتوانستم خود را کنترل کنم و فریاد زدم...وای خداااا! من چی دارم می بینم....
 


 
 نه میتوانستم به آن خط بگویم و نه کمان! در حقیقت خطی بود که لبه هایش اندکی منحنی بود. به زحمت می تونستم تصور کنم از چه ساعتی تا چه ساعتی کشیده شده....شاید تصور میکردم از 5 تا 7، چیزی ذر این حدود. رنگ آن کاملا متمایز از پس زمینه آسمان و همچنین ابری یود که در بالای آن قرار داشت. ابر تقریبا قرمز بود و پس زمینه آسمان تا حدودی کدر، ولی هلال بسیار روشنتر و متمایز تر از اطرافش بود. گسستگی وسط هلال نیز کاملا مشهود بود و هنوز در ذهنم باقی است. پس از این که کاملا به یقین رسیدم ، سریع جای خودم را به آقای حمیدرضا احمدی، رصدگر تیزبین گروه دادم، بلافاصه هلال را با همان اوصاف تشخیص داد. رویت ایشان پس از مشاهده فیلم ضبط شده، کمتر از 10 ثانیه است که در این مدت کاملا به یقین رسید و مشخصات آنچه میدید را درست بیان می کرد. در این هنگام هلال از لایه ابر بالایی فاصله بیشتری پیدا کرده بود و در حال ورود به لایه غبار رقیق موجود بر بالای کوه ها بود. آقای احمدی پس از به یقین رسیدن به سرعت به سمت تلسکوپ رفت تا هلال را در میدان دید چشمی بیاورد. در این لحظه رصدگر دیگر گروه آقای جهانگیری شانس خود را در رویت هلال آزمود ولی نتیجه ای در بر نداشت. من مجددا برای رویت از پشت دوربین دوچشمی تلاش کردم ولی هلال به لایه غبار رقیق رسیده بود و نتوانستم چیزی تشخیص دهم. یافتن هلال با تلسکوپ نیز ثمری در بر نداشت.
هوا کم کم تاریک شد و من هنوز در شوک رویت این هلال بودم.
پس از پایان این رصد، مطمئن نبودیم عکسی از هلال ثبت شده باشد ولی آرزوی میکردیم عکسی از هلال داشته باشیم تا گزارشمان مستند تر و کامل تر باشد. لازم بود عکس ها بررسی و پردازش شود. خوشبختانه پس از رسیدن به منزل، آقای احمدی، موفق به یافتن هلال در تعداد قابل قبولی از تصاویر شد که پس از پردازش به راحتی قابل تشخیص است.



پس از این رویت، بهترین چیزی که میتوانست خوشحالم کند، توفیق گروه ها و دوستان دیگر در رویت هلال بود. از جمله شاهکار گروه ماه نو در رویت و عکاسی از هلال و موفقیت های ارزشمند چند گروه در سراسر ایران.
هرچند، کل زمان رویت من و آقای احمدی به یک دقیقه نرسید ولی همین برایم کافی بود تا به یقین برسم. دوستان و سروران عزیزی که بنده افتخار رصد مشترک با ایشان را داشته ام، همچنین سرورانی چون حجه الاسلام موحد نژاد و آقای مهرانی، که قبلا برای تحلیل گزارش از دفتر رهبری با من مفصلا صحبت کرده اند روحیات ، قاطعیت و وسواس بنده را در اعلام رویت می دانند. حقیر وسواس زیادی در اعلام رویت دارم. از نظر من بین اطمینان و یقین شکاف عمیقی می تواند باشد. من حتی اگر 1% نسبت به آنچه دیده ام مشکوک باشم ادعای رویت نمیکنم؛ چرا که معتقدم ادعای 99 درصدی برای رویت مردود است و با عدم رویت تفاوت چندانی ندارد و قابل استناد نیست.


به هر حال خوشبختانه پس از گذشت بیش از یک دهه از فعالیت رویت هلالم، موفق شدم رکورد شخصی خوبی در سن و جدایی زاویه ای به دست بیاورم. رکوردی که تجربه دوباره آن قطعا نیاز مند گذر زمانی بسیار طولانی باشد.
 اشاره به چند نکته را در خصوص این رصد لازم میدانم:
1-     این رصد نتیجه یک فعالیت گروهی بلند مدت بود و تک تک اعضای گروه در این موفقیت سهیم بودند. حتی آقای سمیعی که به دلیل بیماری موفق به همراهی نشدند و نیز آقای جهانگیری که رویت هلال را از دست دادند. صمیمانه به داشتن چنین دوستان فعال و نازنینی در کنارم افتخار می کنم.
2-     رویت چنین هلالی با ابزار متوسطی مثل دوربین دوچشمی 90*20 در نوع خود بینظیر و ویژه است. من به یاد ندارم هلالی با جدایی کمتر از 7.5 درجه با دوربینی در حد 90*20 رویت شده باشد. این رویت سبب شد از این به بعد حساب ویژه روی این دوربین داشته باشم و احترام خاصی برایش قائل شوم!
3-     روش عکاسی مورد استفاده، غیر تلسکوپی و بدون ردیاب می باشد. ثبت هلالی با جدایی کمتر از 7.5 درجه با چنین روش ساده ای، بینظیر یا کم نظیر می باشد. بدون شک استفاده از این روش و محک زدن آن از مهمترین اهدافی بود که در این رصد دنبال کرده بودیم.
4-     در این برنامه بار دیگر کرکس خاطره ای فراموش ناشدنی را برایم رقم زد. پیش از این نیز دو خاطره ماندگار، یکی ثبت دماوند از فراز چکاد کرکس به هنگام صعود زمستانه و دیگری دست و پنجه نرم کردن با مرگ و تلاش برای زنده ماندن در یکی از فرود های بهاره برایم خاطره ساز شده بود.
 
در پایان، ضمن پوزش از طولانی شدن شرح گزارش و پرداختن به جزئیات، لازم میدانم از همه دوستان و اساتید گرامی، ستاد استهلال، مرکز نجوم ادیب، خانه نجوم نجف آباد، سپاه و ... که با حمایتهای ارزشمند خود در این موفقیت سهیم هستند تشکر ویژه ای داشته باشم.
 
 
محمد سلطان الکتابی

2 دی 1393


 




 
CURRENT MOON